Pek çok çocuk, özellikle otizm spektrumundaki ve dil gelişimi farklı olan çocuklar, sözlü bilgileri anlamakta zorlanırken görsel bilgileri daha kolay işleyebilir. Görsel günlük çizelge, günün etkinliklerini resimlerle sıralı olarak gösteren basit bir araçtır. Çocuğun gün içinde ne olacağını önceden bilmesi, kaygısını azaltır, geçişleri kolaylaştırır ve bağımsızlığını destekler.
Neden faydalıdır?
- Günün akışını öngörülebilir hale getirir.
- Bir etkinlikten diğerine geçişi kolaylaştırır.
- Kaygı ve huzursuzluğu azaltabilir.
- Sözlü yönerge ihtiyacını azaltır.
- Çocuğun bağımsız hareket etmesini destekler.
- Zaman kavramının gelişimine katkı sağlar.
Resim seçimi
Çizelgede kullanılacak görseller çocuğun anlayış düzeyine uygun olmalıdır. Bazı çocuklar gerçek nesnelere, bazıları fotoğraflara, bazıları ise basit çizimlere ya da sembollere daha iyi yanıt verir. Çocuğun kendi diş fırçasının ya da okulunun fotoğrafını kullanmak, anlamayı kolaylaştırabilir. Her görselin altına kısa bir kelime yazmak, okuma becerisine de katkı sağlar.
Çizelge türleri
- Tüm günü gösteren günlük çizelge
- Sabah ya da akşam rutini gibi bölümleri gösteren kısa çizelge
- Diş fırçalama ya da el yıkama gibi tek bir işin adımlarını gösteren çizelge
- "Önce – sonra" çizelgesi (önce ödev, sonra oyun)
Çok küçük ya da yeni başlayan çocuklar için iki ya da üç adımlı kısa çizelgelerle başlamak daha uygundur.
Hazırlama ve yerleştirme
Görselleri kartona yapıştırıp lamine etmek dayanıklılığını artırır. Cırt cırt bantlar sayesinde kartlar kolayca yer değiştirebilir. Çizelgenin çocuğun göz hizasında ve sık geçtiği bir yerde, örneğin mutfakta ya da çocuk odasında bulunması önemlidir. Yukarıdan aşağıya ya da soldan sağa tutarlı bir sıralama kullanın.
Kullanım şekli
Her etkinlik tamamlandığında çocuğun ilgili kartı çıkarıp "bitti" kutusuna koyması ya da kartın üzerini işaretlemesi, ilerlemenin görünür olmasını sağlar. Bir sonraki etkinliğe geçmeden önce çocuğu çizelgeye yönlendirmek, zamanla bu alışkanlığın kazanılmasını sağlar.
Değişiklikleri göstermek
Planlarda bir değişiklik olduğunda bunu çizelgede göstermek, çocuğun beklenmedik durumlara uyum sağlamasını kolaylaştırır. "Değişiklik" anlamına gelen özel bir kart kullanmak bu konuda yardımcı olabilir.
Okul ve terapi ile ortak kullanım
Evde, okulda ve rehabilitasyon merkezinde benzer görsellerin kullanılması tutarlılık sağlar. Öğretmen ve terapistlerle hangi sembolleri kullandığınızı paylaşmak faydalıdır.
Esnek olmak
Çizelge bir destek aracıdır. Çocuğun ihtiyaçları değiştikçe çizelgenin biçimi ve ayrıntısı da güncellenmelidir.
Görsel destekler için görsel destekler yazımızı, uyku düzeni için uyku rutini rehberimizi okuyabilirsiniz.
