Ev işlerine katılmak, her birey için ailenin bir parçası olma duygusunu güçlendirir. Özel gereksinimli çocuklar ve yetişkinler de becerilerine uygun sorumluluklar aldıklarında özgüven kazanır, günlük yaşam becerilerini geliştirir ve bağımsızlığa bir adım daha yaklaşır. Aileler bazen sevgi ve koruma isteğiyle her işi bireyin yerine yapma eğiliminde olabilir; ancak uygun destekle verilen küçük sorumluluklar uzun vadede büyük kazanımlar sağlar.
Neden önemlidir?
- Özgüven ve başarı duygusu kazandırır.
- Motor, bilişsel ve planlama becerilerini destekler.
- Aile içinde aidiyet hissini güçlendirir.
- Yetişkinliğe ve bağımsız yaşama hazırlar.
- Diğer aile üyelerinin yükünü bir miktar hafifletir.
Beceriye uygun görevler
Görevler bireyin yaşına değil, becerilerine ve ilgisine göre seçilmelidir. Başlangıçta kısa sürede tamamlanabilecek ve başarı şansı yüksek görevler seçmek motivasyonu artırır.
- Oyuncaklarını kutuya toplamak
- Çorapları eşleştirmek
- Sofraya peçete ve kaşık koymak
- Bitkileri sulamak
- Kirli çamaşırları sepete atmak
- Alışveriş poşetlerini boşaltmaya yardım etmek
- Kendi yatağını düzeltmek
Adım adım öğretim
Her görevi küçük adımlara bölmek öğrenmeyi kolaylaştırır. Örneğin sofra kurmak; tabakları almak, masaya götürmek, her sandalyenin önüne bir tabak koymak gibi adımlardan oluşur. Önce görevi birlikte yapmak, ardından desteği yavaş yavaş azaltmak etkili bir yöntemdir.
Görsel destekler
Görevin adımlarını gösteren resimli kartlar ya da haftalık görev çizelgesi, bireyin ne yapacağını hatırlamasına yardımcı olur. Tamamlanan görevlerin işaretlenmesi, başarının görünür olmasını sağlar.
Mükemmellik beklememek
Görevin tam olarak sizin istediğiniz şekilde yapılmaması doğaldır. Çorapların düzgün katlanmaması ya da masanın biraz dağınık kurulması önemli değildir. Önemli olan bireyin katılması ve çaba göstermesidir. Yapılan işi hemen düzeltmek, bireyin motivasyonunu azaltabilir.
Takdir etmek
Çabayı ve tamamlanan görevi takdir etmek, bireyin bu sorumluluğu sürdürme isteğini artırır. Takdir somut olmalı, örneğin "Masaya kaşıkları koyduğun için teşekkür ederim" gibi ifadeler kullanılabilir.
Kardeşlerle adil paylaşım
Görevlerin aile içinde herkesin becerisine göre paylaştırılması, kardeşler arasında adalet duygusunu destekler ve özel gereksinimli bireyin de ailenin eşit bir üyesi olduğunu gösterir.
Terapistle iş birliği
Ergoterapist, bireyin becerilerine uygun ev görevleri ve gerekirse yardımcı araçlar konusunda öneriler sunabilir.
Aile içi iş bölümü için aile içi iş bölümü yazımızı, yetişkinliğe hazırlık için yetişkinliğe geçiş rehberimizi okuyabilirsiniz.
