İletişim, temel bir insan ihtiyacıdır. Konuşma becerisi gelişmemiş ya da sınırlı olan bireyler, istek ve duygularını ifade edemediklerinde yoğun bir hayal kırıklığı yaşayabilir. Alternatif ve destekleyici iletişim, konuşmanın yerine geçen ya da konuşmayı destekleyen yöntem ve araçların genel adıdır. Bu yöntemlerin seçimi ve öğretimi bir dil ve konuşma terapisti ile birlikte planlanmalıdır.
Kimler için uygundur?
Konuşma gelişimi gecikmiş çocuklar, otizm spektrumundaki bazı bireyler, serebral palsi gibi motor güçlükleri olan kişiler, inme ya da beyin hasarı sonrası konuşma becerisini kaybeden yetişkinler bu araçlardan faydalanabilir. Her bireyin ihtiyacı farklı olduğu için yöntem kişiye göre belirlenir.
Araç gerektirmeyen yöntemler
- Jestler ve beden dili
- Yüz ifadeleri
- İşaretler ve basit işaret sistemleri
- Gösterme ve göz bakışıyla seçim yapma
Düşük teknolojili araçlar
- Resimli iletişim kartları
- Sık kullanılan kelimelerin bulunduğu iletişim panoları
- İletişim defterleri
- Harf ya da kelime tabloları
Bu araçlar ucuz, taşınabilir ve kolay hazırlanabilir olmaları nedeniyle sıklıkla ilk tercih edilen yöntemlerdir.
Yüksek teknolojili araçlar
Dokunulduğunda ses çıkaran iletişim cihazları, tablet uygulamaları ve göz takip sistemleri gibi araçlar, daha geniş bir kelime dağarcığı ve esneklik sunabilir. Bu araçların seçiminde bireyin motor becerileri, görme ve işitme durumu ile günlük ihtiyaçları dikkate alınmalıdır. Cihaz desteği ile ilgili güncel bilgiler için ilgili kurumlara danışabilirsiniz.
Evde kullanım
İletişim araçlarının yalnızca terapide değil, evde günün her anında ulaşılabilir olması gerekir. Yemekte, oyunda, banyoda ve dışarıda kullanmak, bireyin aracın gerçek bir iletişim yolu olduğunu öğrenmesini sağlar. Aile üyelerinin de aracı kullanarak örnek olması önemlidir.
Yaygın yanlış inanış
Bazı aileler, alternatif iletişim araçlarının konuşmanın gelişmesini engelleyeceğinden endişe eder. Oysa bu araçlar iletişim ihtiyacını karşılayarak bireyin kendini ifade etmesini sağlar ve konuşma gelişimini destekleyebilir. Bu konudaki sorularınızı terapistinizle konuşabilirsiniz.
Sabırla öğrenmek
Yeni bir iletişim yolunun öğrenilmesi zaman alır. Bireyin her iletişim girişimini fark etmek ve yanıt vermek, iletişim isteğini artırır.
Okul ve çevreyle paylaşım
Kullanılan aracı öğretmenlerle, akrabalarla ve bakım verenlerle paylaşmak, bireyin her ortamda anlaşılmasını sağlar.
Dil terapisi için dil ve konuşma terapisi yazımızı, görsel destekler için görsel destekler rehberimizi okuyabilirsiniz.
