Hepimiz çevremizden gelen sesleri, ışıkları, dokunuşları, kokuları ve hareketleri sürekli olarak algılar ve bunlara uygun tepkiler veririz. Duyusal düzenleme, bu uyaranları anlamlandırma ve onlara uygun şekilde tepki verme becerisidir. Bazı çocuklar, özellikle bazı gelişimsel farklılıkları olan çocuklar, duyusal uyaranlara diğer çocuklardan farklı tepkiler verebilir. Bu durum günlük yaşamı, öğrenmeyi ve sosyal ilişkileri etkileyebilir. Duyusal ihtiyaçların değerlendirilmesi ve planlanması bir ergoterapistle birlikte yapılmalıdır.
Aşırı tepki işaretleri
- Yüksek seslerde kulaklarını kapatma ya da ağlama
- Bazı kumaş ve etiketlerden rahatsız olma
- Saç kesimi, tırnak kesimi ya da diş fırçalamaya direnç
- Kalabalık ve gürültülü ortamlarda huzursuzluk
- Belirli yiyecek dokularını reddetme
Az tepki ve uyaran arama işaretleri
- Sürekli hareket etme, zıplama ya da dönme ihtiyacı
- Acıya karşı düşük duyarlılık
- Nesneleri sık sık ağzına götürme
- Sert oyunlardan ve sıkı sarılmalardan hoşlanma
- Seslendiğinde fark etmiyor gibi görünme
Çocuğu gözlemlemek
Çocuğunuzun hangi durumlarda rahatladığını ve hangi durumlarda zorlandığını gözlemlemek, onun duyusal ihtiyaçlarını anlamanın ilk adımıdır. Zorlanmanın hangi saatlerde, hangi ortamlarda ve hangi uyaranlarla ortaya çıktığını not etmek, terapistle görüşürken faydalı bilgiler sağlar.
Evde sakin bir alan
Evde çocuğun bunaldığında çekilebileceği, ışığın yumuşak olduğu, sesin az olduğu bir köşe oluşturmak faydalı olabilir. Bu alanda yumuşak minderler, sevdiği bir battaniye ve sakinleştirici oyuncaklar bulunabilir. Bu köşe bir ceza alanı değil, çocuğun kendini güvende hissettiği bir yer olmalıdır.
Duyusal etkinlikler
- Kum, pirinç ya da mercimek dolu kutularda saklı nesneleri bulmak
- Oyun hamuru ve kil ile oynamak
- Ağır bir sırt çantası taşımak ya da itme çekme oyunları
- Battaniyeye sarılıp "sandviç" oyunu oynamak
- Salıncakta sallanmak
Bu etkinliklerin hangilerinin çocuğunuza uygun olduğunu ergoterapistle belirlemek önemlidir.
Günlük rutine yerleştirmek
Ergoterapistler bazen çocuk için gün içine yayılmış duyusal etkinliklerden oluşan bir plan hazırlar. Bu planın okul öncesi, ödev öncesi ya da uyku öncesi gibi zor geçişlerden önce uygulanması, çocuğun daha dengeli olmasına yardımcı olabilir.
Ortamı düzenlemek
Televizyon ve müzik sesini kısmak, göz alıcı ışıkları azaltmak, etiketsiz kıyafetler seçmek ve rutinleri öngörülebilir tutmak, duyusal yükü azaltabilir. Gürültü önleyici kulaklık gibi araçlar kalabalık ortamlarda işe yarayabilir.
Sabır ve anlayış
Duyusal zorluklar, çocuğun bilerek yaptığı davranışlar değildir. Çocuğun tepkilerini anlamaya çalışmak ve onu desteklemek, aile içindeki gerginliği de azaltır.
Ergoterapi hakkında ergoterapi nedir yazımızı, kalabalık ortamlar için kalabalık ortamlar rehberimizi okuyabilirsiniz.
