Denge, günlük yaşamda farkında olmadan kullandığımız en temel becerilerden biridir. Yaş, nörolojik rahatsızlıklar, kas güçsüzlüğü, bazı ilaçlar ve geçirilmiş ameliyatlar denge sorunlarına yol açabilir. Denge kaybı düşme riskini artırır; düşmeler ise özellikle yaşlılarda ciddi yaralanmalara neden olabilir. Rehabilitasyonda denge çalışmaları, bu riskin azaltılmasında önemli bir yer tutar.
Denge sorununun işaretleri
- Yürürken sendeleme ya da eşyalara tutunma ihtiyacı
- Ayağa kalkarken baş dönmesi veya dengesizlik
- Son dönemde yaşanan düşmeler ya da düşmek üzere olma
- Düşme korkusu nedeniyle hareketten kaçınma
Bu belirtileri fark ettiğinizde doktorunuza danışmanız, nedenin araştırılması açısından önemlidir.
Rehabilitasyonda denge çalışmaları
Fizyoterapistler, kişinin durumuna göre farklı denge egzersizleri planlar. Bu egzersizler destekli ayakta durma, ağırlık aktarma, yürüme çalışmaları ve kas güçlendirme gibi uygulamaları kapsayabilir. Egzersizlerin zorluğu kişinin ilerlemesine göre kademeli olarak artırılır. Denge egzersizlerinin ilk aşamada mutlaka terapist gözetiminde öğrenilmesi gerekir.
Evde güvenlik önlemleri
- Kaygan halıları kaldırın ya da kaymaz altlık kullanın.
- Yürüme yollarını eşya ve kablolardan arındırın.
- Banyoya tutunma barları ve kaymaz paspas yerleştirin.
- Gece için yatak odası ile banyo arasına gece lambası koyun.
- Merdivenlerin her iki yanında sağlam tırabzan olmasına dikkat edin.
- Sık kullanılan eşyaları uzanmadan ulaşılabilecek yerlere koyun.
Kişisel önlemler
- Arkası kapalı, kaymaz tabanlı ayakkabı ya da terlik giyin.
- Yataktan ya da sandalyeden kalkarken acele etmeyin.
- Önerilen yardımcı aracı düzenli kullanın.
- Gözlük ve işitme cihazı gibi araçları kontrol ettirin.
Düşme korkusu
Bir kez düşen kişiler tekrar düşmekten korkarak hareketlerini kısıtlayabilir. Ancak hareketsizlik kas gücünü ve dengeyi daha da azaltabilir. Terapist eşliğinde yapılan çalışmalar, hem dengeyi hem de kişinin kendine güvenini artırmaya yardımcı olur.
Düşme sonrasında
Düşme yaşandığında kişinin acele etmeden durumu değerlendirmesi, mümkünse yardım çağırması ve yaralanma şüphesi varsa sağlık kuruluşuna başvurması gerekir. Düşmeleri doktorunuza bildirmeniz, nedenin araştırılması ve önlemlerin gözden geçirilmesi için önemlidir.
Ailenin desteği
Denge sorunu yaşayan bir yakının günlük hareketlerinde ona eşlik etmek, özellikle ilk dönemlerde güven verir. Ancak her adımda yardım etmek yerine terapistin önerdiği ölçüde destek olmak, kişinin dengesini ve kendine güvenini geliştirmesine fırsat tanır. Evde yapılan egzersizlere eşlik etmek de motivasyonu artırır.
Ev düzenlemesi için erişilebilir ev düzenlemesi yazımızı, banyo güvenliği için banyo güvenliği rehberimizi okuyabilirsiniz.
