On sekiz yaşını dolduran bireyler hukuken yetişkin kabul edilir ve kendi kararlarını verme hakkına sahip olur. Ancak bazı engelli bireyler, zihinsel ya da başka nedenlerle kendi hukuki ve mali işlerini yürütmekte desteğe ihtiyaç duyabilir. Bu durumda vasilik gibi yasal düzenlemeler gündeme gelebilir. Vasilik önemli hukuki sonuçları olan bir süreç olduğu için mutlaka bir hukukçudan bilgi alınması önerilir.
Vasilik nedir?
Vasilik, kendi işlerini yürütemeyecek durumda olan bir kişinin kişisel ve mali işlerinin, mahkeme tarafından atanan bir vasi aracılığıyla yürütülmesini sağlayan yasal bir düzenlemedir. Vasi, kişinin yararını gözeterek hareket etmekle yükümlüdür ve bazı işlemler için ayrıca izin alması gerekebilir.
Ne zaman gündeme gelir?
- Engelli birey on sekiz yaşına girdiğinde ve kendi işlerini yürütmekte desteğe ihtiyaç duyduğunda
- Banka, mülk ve resmî işlemlerin yapılması gerektiğinde
- Sağlık ve bakım kararlarında yasal temsil gerektiğinde
- Bazı hak ve hizmetlere başvuru sırasında
Sürecin genel işleyişi
- Yetkili mahkemeye başvuru yapılır.
- Kişinin durumu hakkında sağlık raporu istenir.
- Mahkeme, kişinin durumunu ve vasi adayını değerlendirir.
- Uygun görülmesi halinde vasi atanır.
Sürecin ayrıntıları ve gerekli belgeler için mahkemeden ve bir hukukçudan bilgi alın.
Kişinin haklarına saygı
Vasilik, kişinin tüm kararlarını başkasının vermesi anlamına gelmemelidir. Kişinin kendi isteklerine, tercihlerine ve yapabildiği ölçüde kendi kararlarına saygı göstermek, onun onurunu ve özerkliğini korur. Engelli bireylerin karar alma süreçlerine mümkün olduğunca katılması teşvik edilmelidir.
Vasinin sorumlulukları
- Kişinin yararını gözeterek hareket etmek
- Mali işleri dikkatle ve şeffaf şekilde yürütmek
- Gerekli durumlarda mahkemeye bilgi ve hesap vermek
- Kişinin bakım ve sağlık ihtiyaçlarını takip etmek
Ailenin dikkat etmesi gerekenler
Vasilik kararı vermeden önce kişinin durumunu, ihtiyaçlarını ve alternatif destek seçeneklerini dikkatle değerlendirmek gerekir. Bu konuda aile içinde açık bir iletişim kurmak, gelecekte yaşanabilecek anlaşmazlıkları önler. Ebeveynlerin, kendilerinden sonra kişinin bakım ve temsilinin nasıl sürdürüleceğini planlaması da önemlidir.
Bilgi kaynakları
Vasilik süreci hakkında avukatlardan, adliyelerden ve engelli derneklerinden bilgi alabilirsiniz. Sosyal haklar konusunda ise Alo 183 hattından yönlendirme alabilirsiniz.
Gelecek planlaması için gelecek planlaması yazımızı, yetişkinliğe geçiş için yetişkinliğe geçiş rehberimizi okuyabilirsiniz.
